Ngôn ngữ học

VẤN ĐỀ CHUẨN CHÍNH TẢ

Một ngôn ngữ văn hoá dân tộc không thể không có chính tả thống nhất. Chính tả có thống nhất thì việc giao tiếp, bằng ngôn ngữ viết, mới không bị trở ngại giữa các địa phương trong cả nước, cũng như giữa các thời đại, đời trước và đời sau.

Chính tả muốn thống nhất thì phải có chuẩn chính tả, được quy định rõ ràng và được mọi người tuân theo. Chuẩn chính tả, có khi được hình thành dần dần trong thực tiễn sử dụng ngôn ngữ viết, được phản ánh trên sách báo và được ghi lại trong các từ điển, có khi được quy định bởi một cơ quan có quyền uy về mặt nhà nước hoặc về mặt học thuật. Và nhà trường là nơi phổ biến và duy trì chuẩn chính tả một cách có hiệu lực nhất. Trong những trường hợp đang có lưỡng lự, không có chuẩn chính tả rõ ràng và nhất trí, thì nhà trường có thể có một tác dụng lớn trong việc xác định, góp phần ...

     

GS HOÀNG PHÊ

Chi tiết
 
THUYỀN NAN hay THUYỀN LAN?

Trong quá trình nhập văn bản cho Kho ngữ liệu tiếng Việt của Vietlex, nhân viên đánh máy đã tự ý sửa hai chữ “thuyền lan” trong sách gốc thành “thuyền nan”, vì cho rằng sách in sai. Cũng dễ hiểu thôi, do hai chữ “thuyền lan” nghe xa lạ, đến Wikipedia cũng ghi là “thuyền nan” kia mà!

 

(Ảnh chụp màn hình trang vi.wikipedia.org)

 

Vậy “thuyền nan” hay “thuyền lan” mới đúng đây?

Khảo sát kho ngữ liệu của Vietlex thì “thuyền lan” xuất hiện 15 lần, phổ biến ở các tác phẩm thơ cổ điển. Chẳng hạn, “thuyền lan” xuất hiện trong tác phẩm “Ai tư vãn” (Ngọc Hân công chúa) do Nguyễn Thạch Giang biên khảo và chú giải:

Rút dây vâng mệnh phụ hoàng,
Thuyền lan chèo quế thuận đường vu quy.

Nguyễn Thạch Giang giải thích: “thuyền lan chèo quế: thuyền gỗ lan chèo gỗ quế. Chỉ thuyền chèo quý, sang trọng đưa Ngọc Hân về nhà chồng.”

 

(Ảnh chụp màn hình Concordancer ...

     

Từ điển Vietlex

Chi tiết
 
QUÁN trong câu ca dao “CÓ QUÁN TÌNH PHỤ CÂY ĐA” là cái gì?

Trong tâm thức của người Việt hiện đại, khi nhắc đến QUÁN thì hầu hết mọi người đều nghĩ ngay đến một gian nhà hoặc một căn nhà nhỏ có cấu trúc đơn giản, dùng làm nơi bán hàng như quán nước, quán cháo, quán bún ốc, quán cơm bình dân, quán cà phê, v.v. Điều này thật khó lí giải khi ta bắt gặp câu ca dao “Có quán tình phụ cây đa, Ba năm quán đổ cây đa hãy còn.” QUÁN nếu được hiểu như đã nêu ở trên thì có liên quan gì đến CÂY ĐA được nhỉ?

 

(Nguồn ảnh: Internet)

 

CÂY ĐA thuộc dạng cây to, sống lâu năm, có nhiều rễ phụ mọc từ cành thõng xuống, thường trồng nơi cổng làng, đình chùa ở các vùng nông thôn Việt Nam để lấy bóng mát. Vóc dáng và sự hữu dụng của cây đa đã trở nên thân thuộc với người nông dân. CÂY ĐA vừa là nơi tránh nắng, trú mưa, vừa là nơi nghỉ ngơi cho người ...

     

Từ điển Vietlex

Chi tiết
 
TIẾNG VIỆT CÓ PHẢI LÀ MỘT NGÔN NGỮ KHÓ KHÔNG?

 

1. LỜI ĐỒN ĐẠI HAY LÀ SỰ THẬT?

 

1.1. Học tiếng Việt có khó không?

Anh

Jack Halpern

Học tiếng Việt có khó không? Đa số mọi người cho rằng tiếng Việt là “một ngôn ngữ rất khó.” Nhiều người Việt tin rằng người nước ngoài gần như không thể nào sử dụng ngôn ngữ này một cách thành thạo được. Dùng Google để tìm kiếm những cụm từ như tiếng Việt khó sẽ đưa ra hàng chục nghìn kết quả. Theo lời của George Milo:

Việc thứ tiếng chính thức của Việt Nam được cho là một ngôn ngữ “khó” chính là một điểm đáng tự hào đối với 90 triệu người dân đất nước này, và cứ có cơ hội là những người bản xứ sẽ không ngần ngại gì mà nói với bạn rằng “tiếng Việt khó!”.

Trong tiếng Việt có một câu thành ngữ: Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam.

 

1.2. Vạch trần sự thật

Trong bài viết ...

     

Jack Halpern

Chi tiết
 
Việc định nghĩa các hư từ trong TỪ ĐIỂN GIẢI THÍCH dành cho học sinh tiểu học

ABSTRACT
In some dictionaries, functional don not receive any concerns so they are not taken into some explanatory dictionaries sufficiently. Of the functional words collected and explained, their parts of speech are not sufficiently and correctly showed. This may cause a provision of wrong and deficient knowledge. Therefore, the paper helps to overcome that when the same kind of dictionary is compiled.

1. Một số vấn đề chung

1.1. Về định nghĩa trong từ điển giải thích

Trong Dictionary of lexicography, mục từ Definition được giải thích như sau: “Bộ phận trong cấu trúc vi mô của một công trình tra cứu, các công trình này có đưa ra việc giải thích nghĩa của từ, ngữ hay thuật ngữ. Định nghĩa cung cấp một chức năng chủ yếu: nó là nơi mà người biên soạn ấn định và người dùng tìm kiếm các thông tin ngữ nghĩa. Từ điển phổ thông đơn ngữ cung cấp các định nghĩa trong một vị trí nổi bật ngay đầu các mục từ (do đó, nó còn ...

     

Ths. HOÀNG THỊ NHUNG

Chi tiết
 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20